Anasayfa En Çok Okunanlar Yeni Eklenenler Soru Cevap

İklim nedir ?


Kapat
İklim
İklim
İklim

Bu Yazıda Neler Var

  • İklimi meydana getiren birçok eleman vardır.
  • Türkiye İklim Tipleri
  • 1-Step İklimi:
  • 2-Karadeniz İklimi:
  • 3-Akdeniz İklimi:
  • 4- Doğu Anadolu İklimi:

  • Sponsorlu Bağlantılar

    İklim Nedir (Özet): Geniş bir bölge içinde ve uzun yıllar boyunca değişmeyen ortalama hava koşullarına iklim denir.

    İklim Nedir ? (Detay) : Hava durumu ne beklediğimiz; iklim ise ne elde ettiğimizdir. Hava durumu kısa bir zaman periyodundaki atmosfer koşullarıdır. Örneğin bugünün havası ya da bu haftanın havasından söz ederiz. İklim, uzun bir zaman periyodu içinde her gün gerçekleşen hava olaylarının toplamını ve ortalamasını temsil eder.

    Akdeniz'de yaşayanlar beyaz bir kış özlemi duyarken; Doğu Anadolu'da yaşayanlar ise daha az karlı ve ılık bir kış hayal edebilirler. Mart ayında Antalya'ya veya Palandöken'e seyahat ederken valizimizi neden farklı hazırlarız? Bu örnekler bize iklim bilgisini hayatımızda nasıl kullandığımızı gösterir. İlave olarak; Evlerimiz yaşadığımız yerin iklimine uygun olarak dizayn edilirler.

    Çiftçiler ilkbaharın son donlarından sonbaharın ilk donlarına kadar büyüme sezonu uzunluğuna göre plan yaparlar. Sirketler ısı gereksinimlerini kışın ısınmak için ve yazın soğutmak için ne beklediklerine göre ayarlarlar. İklimbilimci iklimin etkisini açıklamaya ve keşfetmeye çalışır. Toplum da bu şekilde kendi aktivitelerini planlayabilir, binalarını ve iç mekanlarını dizayn edebilir ve karşıt koşulların etkilerine hazırlıklı bekler.

    İklim çalışmalarında yeterli veri varsa 30 yıllık ortalamalar kullanılır ve bunlara adı verilir. Değişkenlik kavramını anlamadıkça normal kavramı da kendi içinde yanlış anlaşılabilir. Örneğin birçok kişi Antakya ili için yazları sıcak ve kurak havanın normal olduğunu düşünürken tarih ve klimatoloji bize bunun tüm hikaye olmadığını söylüyor. Antakya' da yazları sıcak ve kurak hava sık görülmesine rağmen Ağustos 1941' de, Haziran 1945'te, ve Mayıs 2001'de, seller zararlara sebep olmuştur.
    Klimatoloji, iklimi meydana getiren meteorolojik parametrelerin analizini yapar.

    Farklı iklimlerin oluşum nedenlerini ve iklimde meydana gelen değişimleri inceler. Çünkü iklim gıda üretimi ve güvenliği, suyun varlığı ve kalitesi, barınma ve yaşama ortamı açısından hayati önem taşıyan doğal bir kaynaktır. İklim aynı zamanda ekstrem hava olayları ile kendini gösteren potansiyel bir tehlikedir.

    İklim bilgisi bu olayların etkisini azaltmak için de gereklidir. “Eğer bugünün iklim durumunu bilirsek ve bunun yakın geçmişle olan farkını ortaya koyabilirsek, gelecek için planlar yapmaya başlayabiliriz.” (G.O.P.Obasi, 2001). Gerçekten de bu konuda son yıllarda ortaya çıkan beceriler sosyo-ekonomik aktivitelerin planlanıp düzenlenmesine yardımcı olmaktadır.

    Güneşten gelen kısa dalga radyasyon yer yüzeyi tarafından absorbe edilmekte ve yer yüzeyini ısıtmaktadır. Daha sonra uzun dalga radyasyon olarak geri yansımakta, ve atmosfer ısınmaktadır. cisimlerde moleküllerin hareketiyle ilgili bir iç enerjidir. ise ısının dışarıya karşı yaptığı etkinin bir göstergesidir. Çeşitli nedenlerden dolayı yeryüzü farklı ısınmaktadır. Bu farklı ısınma atmosferde de sıcaklık farklılıkları meydana getirerek hava hareketlerine neden olmakta ve çeşitli meteorolojik olayları tetiklemektedir.

    İklimi meydana getiren birçok eleman vardır.


    Bunlar; kara-deniz, deniz-buz, deniz-hava etkileşimleri, volkanik gazlar, insan aktiviteleri, arazi kullanımı, gelen ve yansıyan ışınlar v.s.dir. Bu elemanlar tek başlarına ve birbirleri ile ilişki halinde atmosferi etkilemekte; kısa vadede hava olaylarını, uzun vadede ise dünya üzerinde çok çeşitli iklim tiplerinin oluşmasını sağlamaktadırlar.

    Türkiye İklim Tipleri


    Türkiye iklim tiplerini 4 ana başlık altında inceleyebiliriz.

    1-Step İklimi:


    Genel özelliklerini yarı kurak şartlar meydana getirir. Yağış rejimi Akdeniz kıyılarınkine benzer. Fakat yıllık miktarın çok daha az olması ve kontinental termik karakteri ile diğer bölgelerden ayrılır. Termik özelliklere ve yaz mevsiminin kuraklık derecesine göre başlıca iki tali tipe ayrılır.

    a - İç Anadolu Step İklimi: Yazlar daha az sıcak, kışlar daha soğuk ve yaz mevsimine düşen yağış miktarı daha yüksektir (yıllık yağışın %10 u veya daha fazlası).
    b - Güneydoğu Anadolu Step İklimi: Yazlar çok sıcak, kışlar daha az soğuk ve yaz mevsimine düşen yağış miktarı çok daha azdır. Çok kuvvetli buharlaşma, düşük nemlilik ve buharlaşma görülür.

    2-Karadeniz İklimi:


    Her mevsim yağış görülen bir iklim tipidir. Yağış miktarı ve sıcaklık şartlarına göre 3 tali tipe ayrılabilir.

    a-Doğu Karedeniz İklimi: Çok yüksek yağış miktarları, nispeten yüksek yaz sıcaklıkları ve kışları ılık geçmektedir.
    b-Orta Karadeniz İklimi: Orta derecede yağış miktarları , kendini hissettiren Akdeniz tesiri altında düşük yaz yağışları görülmektedir.
    c-Batı Karadeniz İklimi: Nisbeten daha az yağış ve gerek kışın gerekse yazın daha düşük sıcaklıklar görülür.

    3-Akdeniz İklimi:


    Oldukça yüksek yıllık yağış miktarlarına rağmen karakteristik ve şiddetli yaz kuraklığı en önemli özelliğidir. Sıcaklık şartları ve yaz kuraklığının şiddetine göre 2 tali tipe ayrılır.

    a-Asıl Akdeniz İklimi: Çok yüksek yaz sıcaklığı, çok şiddetli buharlaşma ,düşük bulutluluk, nadiren kar yağışı ve don görülür.
    b-Marmara İklimi: Oldukça soğuk bir kış mevsimi, kar yağışı normal, don daha sık, nisbeten hafiflemiş yaz kuraklığı, buharlaşma şiddeti daha az, nemlilik ve bulutluluk daha fazladır.

    4- Doğu Anadolu İklimi:


    Şiddetli karasal özellikler, karlı,donlu ve uzun kışlar vardır. Yağış rejimine göre 2 tali tipe ayrılır.

    a-Her Mevsimi Yağışlı Tip: Yağış azamisi yaz başlarına veya yaza ,asgarisi kışa rastlar. Karakteristik mutedil kontinental iklim tipini temsil eder(Doğu Karadenizin iç kesimleri ile Kars ve Ardahan çevreleri).
    b-Yazı Kurak Tip: Azami yağış kışın ve ilkbaharda asgari yağış yazın görülür(Doğu Anadolu Bölgesinin büyük bölümü).


    İKLİM ELEMANLARI


    SICAKLIK


    Güneş ışığı %100;



    * Bulut ve atmosferin etkisi ile % 25i uzaya,


    * % 25, gölge yerlerin aydınlatılması ve gökyüzünün maviliği,


    * % 15, Atmosferin emmesi ile ısınmasını sağlar,


    * % 35 yeryüzüne ulaşır (% 27si yeri ısıtır, % 8i yansır).



    Sıcaklık Dağılışı



    Sıcaklık Dağılışını Etkileyen Faktörler (Sıcaklık Etmenleri)


    1. Güneş Işınlarının Geliş Açısı: Güneş ışınları dik gelirse ısınma fazla olur. Bu açıyı etkileyen faktörler;



    a. Dünyanın Şekli ve Enlem: Ekvatordan Kutuplara gidildikçe açı daralır.



    Güneş Işınları Geliş Açısıb. Yaşanan Mevsim: Eksen eğikliğine bağlı olarak, açı mevsime göre değişir.



    c. Günün Saati: Sabah, öğle, akşam farklı açılar.



    d. Bakı ve Eğim: Yer şekillerinin, dağların güneşe göre konumu açı üzerinde değişim yapar.


    Bakı nın etkili olduğu yamaçlarda;


    ü Sıcaklık daha fazladır,


    ü Aynı tür bitkilerin olgunlaşama süresi daha kısadır,


    ü Tarımın yükselti sınırı daha fazladır,


    ü Daimi kar üst sınırı daha fazladır,


    ü Orman üst sınırı daha yukarılara çıkar.



    Güneş Işığı Cephe2. Güneş Işınlarının Atmosferde Aldığı Yol:


    Yol uzadıkça enerji kaybı artar. Dik açı ile gelen yerlerde tutulma oranı azdır.


    3. Güneşlenme Süresi:


    Gündüz süresi uzun olduğunda sıcaklık değerleri yükselir. Günün en sıcak vakti öğleden sonradır.


    4. Yükselti:


    Güneş - SıcaklıkTroposferde, yerden yükseldikçe hava sıcaklığı her 200m’de 1º azalır. Bunun iki nedeni vardır;


    ü Troposferin, yerden yansıyan ışınlar ile ısınması,


    ü Havadaki ısıyı tutan nemin yeryüzüne yakın yerlerde yoğunlaşması.



    Yükseltisi fazla olan bir yerde;


    Ø Sıcaklık daha azdır,


    Ø Ani sıcaklık değişimi görülür (Nem az)


    Ø Gün içerisinde sıcaklık daha fazla yükselir, fazla düşer,


    Ø İklim şartları karasallaşır, Bitki örtüsü cılızlaşır.


    5. Kara ve Denizlerin Dağılışı:


    Karalar, denizlere oranla daha fazla ve çabuk ısınır. Denizler daha az ve geç ısınır. Karaların ısınma ısısı denizlerden daha fazladır. Güneş ışınları karalar üzerinde 20 cm ile 1 m arasındaki bölüme kadar tesir ederken denizlerde güneş ışınları kırılmaya uğrayarak 200 m derinliğe kadar tesir eder. Bu durum sıcaklık değişimini yavaşlatır.


    6. Nem Miktarı:Sıcaklık farkını azaltır. Bulutlu günlerde sıcaklık değeri yüksektir. Deniz, vadi ve ovalarda sıcaklık kaybı az, dağlarda fazladır. 7.Okyanus Akıntıları:


    Deniz ve Karalarda sıcaklık üzerinde etkilidirler.


    a. Sıcak Okyanus Akıntıları:


    Sıcaklık KuşaklarıEkvator çevresinden kutuplara doğru olan akıntılardır.


    - Gulf Stream: Meksika körfezinden doğar K.B.Avrupa’ya doğru gider (İngiltere, Almanya, Norveç). Termik Ekvatorun, yer Ekvatorundan sapmasına neden olur.


    - Brezilya: Brezilya kıyılarından güneye doğru gider.


    - Kuroşivo: Güney Çin denizinden, Japonya’nın güneyine gider.


    - Alaska: ABD’nin Alaska kıyılarında görülür.


    b. Soğuk Okyanus Akıntıları:


    Kutup bölgelerinden Ekvatora doğru akarlar.


    - Labrador: Grönland civarı Baffin Körfezinden doğar. Kanada’nın Labrador yarımadası boyunca sürüklediği sulardır. Kanada’nın doğu kıyılarında sıcaklığı düşürür.


    - Kanarya: Afrika’nın K.Batı kıyılarında.


    - Oyaşivo: Japonya’nın kuzey kıyılarında.


    - Bengal: G.Batı Afrika kıyılarında görülür.


    - Peru: G.Amerika’nın batı kıyılarında.


    - Kaliforniya: K.Amerika’nın batı kıyıları.


    8. Rüzgarlar:


    Enlem-sıcaklık ilişkisinden ötürü Ekvatordan esen rüzgarlar sıcaklığı yükseltir. Kutuplardan esenler düşürür.


    Deniz-Kara rüzgarları=Kışın ılıtıcı, yazın


    serinletici,


    Kara-Deniz rüzgarları=Kışın sıcaklığı düşürücü,


    Yazın sıcaklığı yükseltici etki yapar.


    9. Bitki Örtüsü:


    Aslında bitki örtüsü sıcaklık ve yağışın bir sonucudur.



    Bitki örtüsü, güneş ışınlarının bir kısmını emerek gündüz yerin fazla ısınmasını önler. Gece ise fazla soğumasını önler.


    Benzer Yazilar

    02 | İklim

    En Son Eklenenler

    En Çok Okunanlar

    Bi soru sor